İzmir'in Aliağa ilçesindeki HABAŞ fabrikasında meydana gelen patlamada 19 işçimizin yaşamını yitirmesi, yüreğimizi yaktı. Her iş kazasının ardından olduğu gibi yine ocaklara ateş düştü, aileler evlatlarını, eşlerini, babalarını kaybetti. Geride gözü yaşlı analar, babalar, eşler ve yetim çocuklar kaldı.
Ancak artık şu soruyu yüksek sesle sormak zorundayız: Bu acıları yaşamak gerçekten kaderimiz mi, yoksa alınmayan önlemlerin, görmezden gelinen tehlikelerin ve ihmal edilen sorumlulukların kaçınılmaz sonucu mu?
İstatistiki verilere göre HABAŞ'taki kayıplarla birlikte 2026 yılında (ilk 10 ay) iş kazalarında hayatını kaybeden işçi sayısı 1.949'a yükselmiştir. Bu sayı yalnızca bir istatistik değildir. Her biri bir insan, bir hayat, bir aile ve yarım kalmış hayaller demektir.
Bir kamu yönetimi bilim uzmanı olarak, ülkemizdeki işçi ölümlerinin boyutunu daha iyi anlayabilmek için nüfusları Türkiye'ye yakın gelişmiş ülkelerdeki iş kazaları ile karşılaştırmak daha anlamlı olacaktır diye düşünüyorum.
2025 yılı verilerine göre Almanya'da iş kazaları sonucu 335 işçi yaşamını yitirirken, İngiltere'de1 Nisan 2025-Mart 2026 döneminde 126 çalışan hayatını kaybetmiştir.
Türkiye'de ise 2025 yılında iş kazaları nedeniyle hayatını kaybeden işçi sayısı 2.105'tir2.
Bu rakamları yan yana koyduğumuzda ortaya çıkan tablo gerçekten düşündürücüdür. Türkiye'deki işçi ölümleri, verilen rakamlar esas alındığında İngiltere'nin yaklaşık 17 katı, Almanya'nın ise 6 katı fazladır.
Elbette ülkelerin istihdam yapıları, çalışma süreleri ve istatistik yöntemleri arasında farklılıklar olabilir. Ancak bu farklılıklar, ülkemizdeki ölümcül iş kazalarının/cinayetlerinin ulaştığı ürkütücü boyutu görmezden gelmemize asla gerekçe olamaz.
Asıl üzerinde durulması gereken gerçek;
Almanya'da ve İngiltere'de alınabilen iş güvenliği önlemleri Türkiye'de neden alınmıyor ve aynı kararlılıkla uygulanamıyor?
İnsan hayatı söz konusu olduğunda neden bu kadar büyük bir fark ortaya çıkıyor?
Bir iş yerinde meydana gelen her ölümcül kazayı yalnızca “İş Kazası” olarak nitelendirip geçiştirmek, sorunun özünü görmezden gelmektir.
Çünkü iş yerlerinde yaşanan faciaların önemli bir bölümü önceden belirlenebilecek risklerin ortadan kaldırılmasıyla önlenebilir.
HABAŞ’ın çalışma ortamında;
Gerekli teknik önlemler alınmış mıydı?
Makine ve ekipmanların bakımları zamanında yapılmış mıydı?
Patlama, yangın ve benzeri tehlikelere karşı yeterli güvenlik sistemleri kurulmuş muydu?
Çalışanlara “İş Sağlığı ve İş Güvenliği” konusunda gerekli eğitimler verilmiş miydi?
Risk değerlendirmeleri gerçekten yapılmış mıydı, yoksa yalnızca dosyalarda mı kalmıştı vb.?
İşte cevaplandırılması gereken sorular bunlardır.
“İş Sağlığı ve İş Güvenliği”, iş yerlerinde tamamlanması gereken sıradan bir bürokratik işlem değildir. Birkaç evrakın imzalanmasıyla, duvarlara güvenlik levhaları asılmasıyla “İş Güvenliği” sağlanmış olmaz. “İş Güvenliği”, insan hayatını korumayı esas alan bir yönetim anlayışıdır.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığımıza ve ilgili bütün kurumlara burada önemli sorumluluklar düşmektedir.
Bakanlık iş müfettişleri, iş yerlerindeki tehlikeleri titizlikle tespit etmeli, eksiklikleri açıkça raporlamalı ve bu eksikliklerin giderilip giderilmediğini takip etmelidir. Denetimler yalnızca evrak üzerinde yapılan kontrollerden ibaret kalmamalı, çalışma ortamının gerçek koşulları yerinde incelenmelidir. Tehlike oluşturan eksiklikleri önemsemeyen işverenlere karşı gerekli yaptırımlar gecikmeden uygulanmalıdır.
İşverenler de maliyet hesabı yaparken işçinin hayatını bir tasarruf kalemi olarak görmemelidir. Üretimin, kârın ve ticari başarının insan hayatından daha değerli olmadığı artık herkes tarafından anlaşılmalıdır.
“Bize bir şey olmaz”,
“Bugüne kadar böyle geldi, böyle gider”,
“Bir şey çıkmaz”… gibi umursamazlık anlayışı iş güvenliği konusunda kabul edilebilecek bir yaklaşım değildir.
Çünkü ihmalin bedelini çoğu zaman ihmali yapanlar değil, fabrikada çalışan işçiler ve onların aileleri ödemektedir.
Bir işçi hayatını kaybettiğinde yalnızca bir çalışan eksilmez. Bir evin direği yıkılır, çocukların geleceği değişir, bir eş hayatının en ağır acısıyla baş başa kalır.
Evladının yolunu gözleyen bir anne artık o kapının açılmasını bekleyemez. Babasının eve dönüşünü bekleyen bir çocuk, bir daha asla gerçekleşmeyecek bir beklentiyle büyümek zorunda kalır.
İşte iş kazalarının gerçek bilançosu budur!
Bu nedenle işçi ölümlerini yalnızca sayılardan ibaret görmemeli, her bir kaybın ardındaki insani dramı da düşünmeliyiz.
HABAŞ fabrikasında yaşanan patlamanın bütün yönleriyle aydınlatılması, sorumluların ortaya çıkarılması ve ihmali bulunan kişi ya da kurumlar hakkında gerekli işlemlerin yapılması kamu vicdanı açısından büyük önem taşımaktadır.
Hayatını kaybeden işçilerimizin ailelerinin adalet beklentisi karşılanmalı, benzer faciaların bir daha yaşanmaması için bütün iş yerlerinde somut ve kalıcı önlemler alınmalıdır.
Sonuç ve Değerlendirme
Almanya ve İngiltere örnekleri bize çok açık bir gerçeği gösteriyor: İşyeri kazalarını ve işçi ölümlerini azaltmak mümkündür. Bunun yolu güçlü mevzuatın yanında etkin denetimden, kararlı yaptırımlardan, bilinçli işverenlerden ve insan hayatını her şeyin üzerinde tutan bir çalışma kültüründen geçmektedir.
O halde sormamız gereken sorular açık ve nettir:
İş yerlerinde gerekli “İş Sağlığı ve İş Güvenliği” tedbirleri neden eksiksiz uygulanmıyor?
İş yeri denetimleri neden yaşanan faciaları önleyecek etkinlikte yapılamıyor?
Tespit edilen eksikliklerin giderilmesi neden yeterince takip edilmiyor?
İşverenlerin “İş Güvenliği” konusundaki sorumlulukları neden gerektiği gibi yerine getirilmiyor?
Her facianın ardından verilen sözler neden kalıcı bir değişime dönüşmüyor?
Artık bu soruların cevabını duymak ve görmek istiyoruz.
80’den fazla süper otomobile sahip bir koleksiyonun sahibi olan HABAŞ’ın patronu, keşke koleksiyonundaki araçlara gösterdiği özenin ve hassasiyetin aynısını iş yerinde çalışanlarının “İş Sağlığı ve İş Güvenliği” için de gösterseydi. Belki o zaman bugün bu acıyı yaşamayacaktık…
Unutulmamalıdır ki hiçbir üretim hedefi, hiçbir ekonomik kazanç ve hiçbir ticari başarı bir insanın hayatından daha değerli değildir. İşçinin sağ salim evine dönmesi, iş yerindeki en büyük başarı olmalıdır.
HABAŞ fabrikasında hayatını kaybeden 19 işçimizin acısı yüreğimizde. Onları ve iş kazalarında yaşamını yitiren bütün emekçilerimizi rahmetle anıyor, ailelerine sabır ve başsağlığı diliyorum.
Dileğimiz, bundan sonra iş kazası diyerek hiçbir annenin evladının tabutuna sarılmaması, hiçbir çocuğun babasız kalmaması, hiçbir eşin bir iş güvenliği ihmalinin kurbanı olmamasıdır.
Çünkü iş kazalarındaki ölümler kadere sığınılarak geçiştirilemez. Önlem alınırsa hayat kurtulur!
Ve artık bu ülkede işçiler, evlerine ekmek götürmek için çıktıkları yolda canlarından olmamalıdır.
Kaynakça:
2https://tekissendikasi.org/haber/2025-te-94-u-cocuk-2-bin-105-isci-hayatini-kaybetti.html