T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü’nün desteğiyle Boğaziçi Kültür Sanat Vakfı tarafından düzenlenen 14. Boğaziçi Film Festivali bugün de Ulusal Belgesel ve Uluslararası Kısa Film yarışmalarındaki yapımlarla sinemaseverlere farklı dünyalar sundu.
Ulusal Belgesel Yarışma filmlerinden “Yenilebilir Sihir (Magia Comestibilis)” ve “Sürreal Suriye” ekipleri, gösterim sonrası seyircilerin karşısındaydı.
Sednaya ve Adra cezaevlerinden çıkan tanıkların anlatımıyla Suriye’de yaşananlara objektif tutan “Sürreal Suriye” belgeselinin yönetmeni Dihat Kaya; bambaşka hayaller peşindeyken belgesel macerasına nasıl yöneldiklerini şu şekilde ifade etti:
“Kolektif bir ekibiz; çoğumuz Suriye’yle içli dışlıydık. Ben 2010’da Gaziantep’e sinema-televizyon okumaya gelmiştim; ‘Halep’e de bir gideriz’ diyorduk. Savaş patlak verdi; Halep’in düşmesine, katliamlara şahit olduk. 2023’te Gazze Savaşı’ndan sonra bu coğrafyalara daha fazla odaklandık. Suriye hep aklımızdaydı; şehirler bir bir kurtulmaya başlayınca heyecanlandık. Özellikle hapishanelerdeki hikâyeler bu arada arka planda kalmıştı; Sednaya, bizi çok yaraladı. Yedi kişiyle görüştük; her biri bize ayrı bir şey öğretti. Adalet, sabır, emek, unutmamak...”
Yola tam bir senaryo olmadan çıktıklarını ve bu yüzden filmin, çoğunlukla kurguda şekillendiğini söyleyen yönetmen, şöyle konuştu:
“Döndüğümüzde elimizde çok görüntü birikti, hikâyeyi yeniden odaklamamız gerekti. Ahmet’in kurgu yönetmeni olarak ciddi dokunuşları oldu. Bir milyon insan öldü; bir milyon hikâye var. Biz, yedi kişinin hikâyesi üzerinden bütün bir soykırımı anlatmaya çalıştık. Bu yüzden ana karakter gösterme çabamız yoktu; halkın kendisi ve hikâye, ana karakterdi. Röportajlarda neredeyse her kişiden sadece bir cümle seçtik. Hepsi aynı kaderi yaşadığı için tek bir hikâye oluşuyordu.”
Belgeselin kameramanı, Suriyeli Muhammed Hazzurî içinse bu, hiçbir şeyle kıyaslanamayacak, bambaşka bir tecrübeydi. O kadar ki Hazzurî, çekimler sırasında duygu yoğunluğundan dolayı tekniğe odaklanamadığını itiraf etti:
“Teknik olarak hiçbir şey düşünemiyordum. Suriyeli olduğum için kendimde değildim; gerçek olduğuna inanamıyordum. On dört yıllık bir korku vardı; ‘her an rejimden biri karşıma çıkabilir, Türkiye’ye dönemeyebilirim’ diye. Sednaya’ya girdiğimde insanları dinlerken söylediklerine değil, anlatım biçimlerine şaşırdım. Onlar için yeni bir mücadele başlıyordu. Hapisten sonraki sürecin daha zor olduğunu söylüyorlardı. İdlib’de uyuyabildim ama Esad’dan yeni alınan bölgelerde uyuyamadım. Ailem de rejim tarafından aranan bir aileydi, o yüzden bende sürekli bir kaygı vardı.”
Hem belgesel hem enstalasyon
Geleneksel beslenme pratikleriyle çağdaş takviyeleri hem bir araya getiren hem karşılaştıran, yönetmeninin ifadesiyle ‘deneysel bir belgesel’ olan “Yenilebilir Sihir (Magia Comestiblis)” günün ikinci Belgesel Yarışma yapımıydı. Yönetmen Nazif Can Akçalı da gösterimin ardından seyirci karşısındaydı.